Wszyscy pracujemy na podobnych zasadach. Działają nawet w różnorodnych branżach zawodowych, przeważnie od poniedziałku do piątku uczęszczamy do zatrudniających nas firm i spędzamy w ich placówkach przynajmniej te osiem godzin dziennie. Czasami musimy zostać na dodatkowych nadgodzinach, ale jako że uzyskujemy za nie wyższe wynagrodzenie, raczej na to nie narzekamy i potrafimy przesiadywać w swoich firmach do późnych wieczorów.

Zwykle zależy nam jednak na tym, aby w ciągu całego długiego tygodnia mieć przynajmniej te dwa wolne dni i przeznaczyć je na spędzenie czasu z rodziną czy przyjaciółmi. Nie możemy doczekać się nadejścia soboty, gdy nagle dowiadujemy się, że będziemy musieli po raz kolejny udać się w jej trakcie do swojej pracy.

Teoretycznie nie musimy się na to zgadzać, jednak w taki sposób ryzykujemy utratą posady, którą z przyjemnością obejmie wiele innych osób. Od czasu do czasu możemy więc zgodzić się na pracę w sobotę, o ile poznamy swoje prawa w związku z wykonywaniem zadań podczas weekendów. Ile wolnego za pracę w sobotę? Ile pieniędzy nam za nią przysługuje? Odpowiedzmy sobie na te pytania, a nikt nigdy nas nie oszuka.

Czy praca w sobotę jest legalna?

Być może zastanawialiśmy się kiedyś nad tym, czy nasz pracodawca ma prawo zmusić nas do pracy w sobotę. O ile z niedzielą nie może tak postąpić, tak sobota rządzi się innymi prawami. Ogólnie rzecz biorąc w ciągu całego tygodnia powinniśmy przepracować pięć całych dni. Pracodawca ustala, które dwa dni będą dla nas wolne. Mogą zatem przypaść one w samym środku tygodnia, niekoniecznie w sobotę lub niedzielę.

Jeśli jednak zostaliśmy zmuszeni do przyjścia do pracy podczas swojego weekendu, zadbajmy o to, aby w przeciągu sześciu następnych dni otrzymać jeden dodatkowy dzień wolnego. Możemy się o niego nawet upomnieć. Nasz pracodawca, chcąc działać w pełni legalnie, na pewno zna te zasady i przepisy, dlatego odpowiednio się do nich ustosunkuje, jeśli tylko mu o tym przypomnimy.

Wyjątki od reguły

Może się jednak zdarzyć tak, że mamy już ustalony cały grafik na następny miesiąc i w teorii każdy weekend mamy wolny, gdy nagle w piątek wieczorem otrzymujemy telefon od swojego szefa, który nakazuje nam przyjść do pracy w sobotę. Takie sytuacje są na porządku dziennym i czasami rzeczywiście się zdarzają. Nie musimy z nimi walczyć i jeśli nie dochodzi do nich zbyt często, powinniśmy na nie przystawać i je akceptować.

Pamiętajmy tylko, że za pracę w dniu, który teoretycznie miał być naszym dniem wolnym, przysługuje nam specjalna rekompensata. Ile wolnego za pracę w sobotę? Godziny takiej pracy liczmy dokładnie tak samo jak nadgodziny. Przysługuje nam za nie zarówno zwiększona ilość wolnego, jak i wyższe wynagrodzenie. Sprawdźmy sami, ile powinniśmy otrzymywać za nadgodziny i tak samo podchodźmy do pracy wykonywanej podczas wolnych dni. Jeśli my nie zadbamy o swoje prawa, nikt za nas tego nie zrobi.

Kiedy przysługuje nam dzień wolny z tytułu pracy w sobotę?

Musząc spędzić kolejny weekend w siedzibie swojej firmy, będziemy chcieli jakoś to odreagować i wypocząć podczas innych dni. Mamy do tego pełne prawo. Skoro nasz pracodawca odebrał nam nasz wolny dzień, musi nam go oddać w innym terminie. Razem z nim ustalmy zatem, kiedy chcielibyśmy pozostać w swoim domu i wypocząć. Przeważnie swój wolny dzień otrzymamy w środku tygodnia, który nastąpi po naszej przepracowanej sobocie.

W wyjątkowych sytuacjach, gdy nie da się tego zrobić, pracodawca jest zmuszony oddać nam nasz dzień wolny przynajmniej do końca okresu rozliczeniowego. Sprawdźmy, kiedy zatem kończy się nasz okres rozliczeniowy i przypilnujmy, by przed jego upływem otrzymać ten jeden dzień wolny, który nam po prostu przysługuje. Porozmawiajmy na ten temat ze swoim szefem i wszystko mu wyjaśnijmy.

Czy powinniśmy pracować w sobotę?

W niektórych branżach zawodowych takich sytuacji nie da się po prostu uniknąć. To oczywiste, że wolelibyśmy móc spędzić cały weekend ze swoją rodziną czy przyjaciółmi, ale jeśli z zawodu jesteśmy ratownikami lub pracownikami szpitali czy ostrych dyżurów, musimy mieć na uwadze to, że bez naszej pomocy innym ludziom mogłoby się stać coś złego.

Bierzmy pełną odpowiedzialność za swoje czyny. W niektórych branżach zawodowych musimy liczyć się z pracą także podczas weekendów. Skoro nie chcemy w taki sposób działać, nie decydujmy się na pracę w ratownictwie medycznym, straży pożarnej czy policji. Wybierzmy dla siebie taki zawód, który w każdym tygodniu zapewni nam te dwa dni wolnego – i sobotę, i niedzielę.

Badania okresowe. Czynność, którą każdy zatrudniony musi przechodzić co jakiś czas. Zazwyczaj jest to okres dwu lub trzyletni. Nie wspominając o badaniach wstępnych ubiegającego się o zatrudnienie lub kontrolnych, po chorobowym powyżej trzydziestu dni. Wiadomym jest fakt, że badania takie stanowią obowiązek ustawowy Kodeksu Pracy i każdy jest zmuszony zastosować się do niego.

Obowiązek wysyłania na badania spoczywa na pracodawcy, który pokrywa wszelkie koszty. Zapewne większość zatrudnionych, pomimo opłacania kosztów przez właścicieli firmy, zadaje sobie pytanie: lekarz medycyny pracy ile kosztuje? Odpowiedzi z pewnością będą różne, w zależności od umów podpisanych przez firmy i ośrodki medycyny pracy. Czasy w zakresie metod działania medycyny pracy zmieniają się nieustannie.

Również rodzaje przeprowadzanych badań. Podanie ich na skierowaniu wymaga zazwyczaj nie lada wiedzy, czasu i wysiłku. Czynniki szkodliwe i uciążliwe, jak hałas, pyły, praca przy komputerze, czynniki chemiczne, promieniowanie, kierowanie wózkiem, podnoszenie ciężarów, monotonia pracy, to zaledwie kilka spośród wielu, które należy koniecznie zaznaczyć.

Warto zauważyć, że podczas podawania wyników pomiarów, muszą być one w okresie ważności. Biorąc pod uwagę fakt, że większość zatrudnionych wykonuje pracę w gałęziach produkcyjnych, ważność takich czynników uciążliwych czy szkodliwych stanowi bardzo istotny element. Procesy produkcyjne wykazują tendencję do szybkich zmian. Jest to spowodowane przede wszystkim rozwojem nowoczesnej technologii, udoskonalaniem i zmianą parku maszynowego oraz urządzeń produkcyjnych.

Skutkiem takich zmian następują również zmiany w poziomie czynników mających negatywny wpływ na pracę pracowników. Ergonomia nieustannie dąży do zapewnienia jak najbardziej optymalnych i najmniej uciążliwych warunków pracy. Zdrowie i życie ludzkie jest przecież najważniejsze. Pomimo rozwoju techniki i nauki, nie jest możliwe wyeliminowanie wszystkich z nich. W miarę postępu myśli technicznej można jednak stwarzać możliwości udoskonalające warunki przebywania i wykonywania czynności pracy.

Przepisy bhp, służące zabezpieczeniu i chroniące zatrudnionych są dobrym sposobem na troskę o zdrowie i życie. Muszą i one wciąż być udoskonalane i uwspółcześniane zgodnie z duchem i kierunkiem postępu technologicznego. Pomimo pozytywnego oddziaływania i uchronienia przez potencjalnymi zagrożeniami, w dalszym ciągu środowisko pracy nie jest uwolnione od wypadków przy pracy.

Poszukiwanie coraz lepszych i mądrzejszych rozwiązań przynoszących bezpieczeństwo, daje coraz lepsze i pozytywniejsze rezultaty. Jednak statystyki wypadkowe nie dają powodu do pełnego optymizmu. Wydaje się, iż wiedza i działania samych wyłącznie inspektorów bezpieczeństwa i higieny pracy, tych wewnątrzzakładowych jak i z zewnątrz, nie przyniosą w pełni oczekiwanych pozytywnych rezultatów.

Jednym z najbardziej istotnych elementów owego problemu jest z całą pewnością wiedza i świadomość załogi. Należałoby zatem szczególną uwagę ukierunkować w stronę nauki i uświadamiania pracowników o wszelkich zagrożeniach dla zdrowia i życia, które mogą potencjalnie zaistnieć w środowisku i na poszczególnych stanowiskach pracy. Element tak istotny potrafi z całą pewnością utkwić w pamięci zainteresowanych i stanowić czynnik zabezpieczający w razie jakiegoś zagrożenia.

Świadomość czynnika ludzkiego koniecznie musi być podparta zapoznaniem się z profesjonalną instrukcją bezpieczeństwa i higieny pracy na każdym stanowisku. Biorąc na przykład, iż dotyczą one zakładu maszynowego, który dysponuje obrabiarkami do obróbki skrawaniem, takimi jak: frezarki, tokarki, dłutownice, wytaczarki czy szlifierki, dla każdego stanowiska należy stworzyć oddzielną instrukcję, gdyż każda z maszyn wykonuje inny sposób operacji, a zatem może stwarzać inny rodzaj zagrożenia dla bezpieczeństwa.

W zasadzie główne punkty instrukcji są identyczne dla każdej z nich. Dla niewtajemniczonych można wymienić kilka z nich, jak: „należy przychodzić do pracy w stanie trzeźwym i wypoczętym; przystąpić do pracy w kompletnej odzieży ochronnej i butach przemysłowych; przed przystąpieniem do pracy i uruchomieniem maszyny sprawdzić jej stan techniczny; wszelkie zauważone usterki natychmiast zgłosić swojemu przełożonemu.

To oczywiście norma w większości przemysłowych typów instrukcji. Nieodłącznym elementem i również jednym z najważniejszych, zabezpieczającym przed groźnymi skutkami jest dziedzina ochrony przeciwpożarowej. Instrukcje te, to już inny wątek.